Toen Joe Bar nog scheepswerktuigkundige was… de Second

Een kort verhaal uit de tijd toen Joe Bar nog als scheepswerktuigkundige de zeven zeeën bevoer…

 

De Second

Op de kustreis, op de valreep, voor Kerst ging de tweede wtk met verlof de bofkont. Daarvoor in de plaats kregen we een Engelse ‘second’ aan boord. Dat was niet zo uitzonderlijk want uitwisselingen van varend personeel vond wel vaker plaats met het Engelse moederbedrijf, de Blue Funnel Line uit Liverpool. Niemand was blij met een Engelse second aan boord. Als Nederlandse officieren hadden wij volgens onze CAO een all-in salaris, inclusief overwerk. Je zorgde dus wel dat je geen overwerk hoefde te draaien. Extra werk verrichtte je zoveel mogelijk tijdens je torn. Maar die Engelsen kenden een heel ander systeem. Die hadden een gage exclusief overwerk. Die moesten het echt van de overuren hebben. Een Engelse second aan boord betekende gegarandeerd extra uren draaien en zaterdagse werkzaamheden uitvoeren om zijn kas thuis te spekken. Een Engelse tweede wilde, moest en zou altijd overwerk (uit)schrijven. Begrijpelijk, maar ons bracht het niks op. Wij konden geen overuren schrijven, laat staan uitbetaald krijgen. Verplicht meedraaien was het onvermijdelijke lot waar we ons in moesten schikken…

De Engelse second was gezegend met een bizar gevoel voor humor. Hij was een second waar machinisten heel onrustige nachten van hebben. Hij was ook het soort second waarvoor elke machinist angstvallig zijn gekoesterde ‘monkey spanner’ (Bahco) in zijn hut hield. Want als hij die in de achterzak van je ketelpak zag verdween het stuk gereedschap zonder enige discussie resoluut met een wijde boog over de muur de plomp. Zijn toenemende allergie voor afgeronde bouten en moeren nam steeds grotere vormen aan. Zijn afwijkend gevoel voor humor tezamen met zijn schrille stem zorgde er telkens voor dat hij er met zijn volle twee meter en honderdzestig pond op iedereen nogal overdonderend overkwam. Hij had ooit eens paradontitis gehad en zijn tandvlees was flink teruggetrokken, daardoor had hij opvallend grote voortanden, gelijk een paardengebit had. En zijn zelden ingehouden lach klonk ook nog eens als het schrille gehinnik van een oud paard. Als hij buiten gehoorafstand was hadden machinisten en stuurlui het altijd over Meindert.

We waren de afgelopen nacht de haven van Hull binnen gelopen, officieel Kingston upon Hull, een Britse havenstad op de noordoever van de rivier de Humber. We zouden een paar dagen in Hull blijven. Die dagen vlak voor de Kerst hadden we echt nodig want er moesten nog een paar grote klussen worden uitgevoerd in de machinekamer, waaronder het trekken van een cilindervoering van de hoofdmotor. En dat was geen kattenpis bij die motor. En dan moesten ook nog twee zware olie separatoren en een startluchtcompressor volledig overhaald worden.

Op die kustreis hadden we een twaalf man groot gezelschap aan deftige Britse passagiers aan boord. Ze zouden in Hull van boord gaan om Kerst in eigen kringen te vieren. Passagiers uit de Britse ‘high society’ schijnbaar en misschien wel van Britse adel, want zo te horen woonden ze allemaal in kastelen van huizen en reden ze in de nieuwste Bentley’s, Jaguars of Austin Healy’s rond. Ze reden ook allemaal paard. Het waren zeer fervente liefhebbers van de hippische sport. Ze namen geregeld deel aan vossenjachten en bezochten frequent de paardenraces van Ascot te oordelen naar hun enthousiaste gesprekken in de bar over de gangbare hoedenmode.

Om de bar spic en span te houden streek het zwarte koor, ofwel de hele machinistenploeg, na afloop van de eerste klusdag in hun grauwe groezelige en vettige ketelpakken op hun sokken moe en uitgeput neer op de met dik karton afgedekte vloer van de corridor bij de baringang. Een open doorgeefluik in de muur van de bar zorgde dat de drankbevoorrading gegarandeerd bleef. Dat afdekken van de corridorvloeren was standaard op elke kustreis. Dat bespaarde de stewards en hutbedienden een hele hoop schoonmaakwerk als de grote reis begon. Een fles Heineken Export de man op kosten van de hwtk, die zich inmiddels in vol ornaat bij de groep had aangesloten, was de beloning voor twaalf uur constant in touw te zijn geweest in de vetput. De meeste Britse passagiers schaarden zich uit nieuwsgierigheid bij de neergestreken machinistengroep. Het duurde niet lang of de gesprekken gingen alweer over het ’edel dier’. Paardenliefhebbers gebruiken voor het ‘edel dier’ de termen ‘hoofd’, ‘mond’ en ‘benen’ in plaats van ‘kop’, ‘bek’ en ‘poten’. Deze gewoonte had zich ook in het dagelijks spraakgebruik van deze passagiers doorgezet.

De second, korzelig, uitgeput en met een kort lontje vanwege de omvangrijke klussen en zo langzamerhand beu van het eeuwige onderwerp brulde opeens zonder enige aanleiding met verheven schrille stem in onvervalst cockney Engels dwars door alle gesprekken heen: “Paarden? Paarden? Paarden moet je eten! Vooral jong paardenvlees is hartstikke mals. Aan de achterpoot zit heerlijke biefstuk!”, sprak hij als een gediplomeerde beenhouwer en hij vervolgde watertandend en met geknepen pretoogjes: “In vleeskroketten, frikadellen en hamburgers is het overheerlijk…!” Hij keek triomfantelijk om zich heen met zijn kin en voortanden uitdagend omhoog gestoken. Een oorverdovende stilte daalde plots neer over het gemêleerde gezelschap. Iedereen bevroor. Niemand durfde nog een slok te nemen. Een paar Britse dames begonnen ongecontroleerd te trillen en met hun ogen te rollen om vervolgens stotterend onverstaanbaar te stamelen. De een na de ander werd lijkbleek om vervolgens zorgwekkend geelgroen te worden. Zonder een woord te zeggen draaiden ze zich resoluut om. Stilzwijgend en gearmd verlieten ze in colonne met opgeheven hoofd de corridor op weg naar hun eigen verblijven. Op de voet gevolgd door hun heren gemalen die hen Brits stijf ‘not amused’ achterna liepen.

Ons was weer onder ons. Grinnikend bestelde de baas voor de hele ploeg nog een rondje export bier. Varen is leuk. Maar als het tegen Kerst loopt praat je over kalkoen, konijn, rosbief of gans en niet over paarden…

 

 

Joe Bar

 

Tags:
Share this article

You May Also Like